ذكر [ وقايع ] سال بيست و هشتم از رحلت خير البشر كه سال سى و هشتم است از هجرت آن‌جناب مخفى نماند كه اكثر ارباب تواريخ واقعهء خوارج نهروان را در سال بيست و هشتم از رحلت سيّد انام ، عليه و آله التّحيّة من الملك العلّام ، ايراد نموده‌اند ، و اگرچه به روايت ابن حميد و ابن شحنه « 1 » آن واقعه در سال بيست و هفتم از رحلت آن سرور روى نموده . به هرتقدير كيفيت خروج آن ملاعين چنان بود كه در آن زمان كه ابو موسى اشعرى به جانب دومة الجندل مىرفت حرقوص بن زهير و زرعة بن برج طائى « 2 » به عرض امير المؤمنين على ، عليه السّلام رسانيدند كه : زمام حكم خداوند را به دست ابو موسى مده و از تحكيم اجتناب فرموده به اجتماع عساكر امر فرماى تا به اتّفاق حرب اهل عناد و شقاق را وجههء همّت سازيم . آن حضرت گفت : به مقتضاى آيات بينات كلام ربانى وفا به عهد « 3 » و پيمان از شرايط ايمان است و غدر و شكستن عهد سبب ناخشنودى مهيمن « 4 » منّان است . من هرگز شكستن عهد روا ندارم و نقش اين امر مذموم را بر لوح خاطر نگذارم . عبد اللّه بن الكوّاء و بعضى ديگر از اشقيا چون اين كلمات از امير المؤمنين استماع نمودند به اتّفاق آواز برآوردند كه « لا حكم إلّا للّه » يعنى نيست حكم مگر به دست خداى سبحانه و تعالى .

--> ( 1 ) . ابو الوليد محمّد بن محمّد بن محمود بن شحنه زين الدّين حلبى ( وفات 815 ) مؤلّف روضة المناظر فى علم اخبار الاوائل و الأواخر كه در حاشيهء مروج الذهب به چاپ رسيده است . ( 2 ) . هرسه نسخه : زرعة بن مالك . به قياس شرح نهج البلاغه و نهاية الأرب تصحيح شد . ( 3 ) . اشاره است به آيهء شريفهء « أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذا عاهَدْتُمْ وَ لا تَنْقُضُوا الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها » - چون با خدا عهد بستيد بدان عهد وفا كنيد و هرگز سوگند و پيمانى را كه مؤكدّ و استوار كرديد نشكنيد ؛ ( نحل ، 91 ) . ( 4 ) . و اين يكى از اسماى الهى است ؛ - آنندراج .